EasyLearn

Sličnost trouglova

Sličnost je preslikavanje ravni na samu sebe pri čemu svake dve tačke A i B preslikava u A1 i B1 te iste ravni tako da je A1B1=k*AB, gde je k pozitivan realan broj.

Dva trougla su slična ako je jedan od njih podudaran a drugi homotetičan sa nekim trećim trouglom.

Stavovi sličnosti:

I stav: Trougao ABC je sličan tr. A1B1C1 akko je jedan par stranica jednog trougla proporcionalan odgovarajućem paru stranica drugog trougla, a uglovi zahvaćeni ovim stranicama su međusobno jednaki.

b:c=b1:c1 i <BAC=<B1A1C1

II stav: Trougao ABC je sličan tr. A1B1C1 akko su dve stranice jednog trougla proporcionalne odgovarajućim stranicama drugog trougla, a uglovi naspram dveju od tih stranica su jednaki.

a:c=a1:c1 i <BAC=<B1A1C1

III stav: Trougao ABC je sličan tr. A1B1C1 akko su im odgovarajuće stranice proporcionalne.

a:b:c=a1:b1:c1

IV stav: Trougao ABC je sličan tr. A1B1C1 akko su dva ugla jednog trougla jednaka odgovarajućim uglovima drugog trougla.

<BAC=<B1A1C1 <ABC=<A1B1C1

Teoreme:

Ako su dva trougla slična onda su njihove visine proporcionalne njihovim odgovarajučim stranicama a:a1=h:h1
Ako su dva trougla slična onda su njihovi obimi proporcionalni njihovim odgovarajučim stranicama O:O1=a:a1
Ako su dva trougla slična onda su njihove površine proporcionalne kvadratima njihovih stranica P:P1=a^2:a1^2
Za dva slična trougla važi:

a:a1=h:h1=t:t1=R:R1=r:r1

Primena sličnosti na pravougli trougao:

Hipotenuzina visina je geometrijska sredina odsečaka koje odseca na hipotenuzi.
Euklidov stav: Kateta je geometrijska sredina hipotenuze i odgovarajućeg odsečka hipotenuze.
Trougao ABC je pravougli akko važi a^2+b^2=c^2

Homotetija

Neka je O data tačka i k broj različit od 0. Ako se figura F preslikava u F1, tako da svakoj tački M figure F odgovara svaka tačka M1 figure F1, tada se OM1=k*OM naziva HOMOTETIJA sa centrom u O i koeficijentom k. Zapisuje se H(O,k).

Osobine homotetije:

ukoliko je k=1, u pitanju je indentičko preslikavanje
ukoliko je k=-1, u pitanju je centralna simetrija sa centrom u O
OM=1/k*OM1

Teoreme:

Homotetija ne menja raspored tačaka prave.
Homotetija preslikava ugao u podudaran ugao sa paralelnim kracima.
Kompozicija 2 homotetije je homotetija.
Ako je k različit od 1, jedina fiksna tačka homotetije je njen centar.
Homotetija svaku pravu preslikava u njoj paralelnu pravu.
Svake dve paralelne prave su homotetične.
Jedine invarijantne prave homotetije(za k različito od 1) su one koje sadrže centar homotetije.
Homotetija H(O,k) u ravni je direktna transformacija.
Homotetija preslikava krug u krug - svaka dva kruga su homotetična.

Homotetija je bijekcija i jednoznačno je određena svojim centrom i koeficijentom. Ona održava podudarnost, raspored tačaka, paralelnost, jednakost uglova, a ne održava dužinu - nije izometrija.

Ovaj članak nije potpuno završen.

Klima

Klima (podneblje) nekog mesta ili dela Zemljine površine predstavlja prosečno stanje atmosfere u određenom vremenskom periodu. Ona se menja, ali mnogo sporije od vremena.
U zavisnosti od upadnog ugla Sunčevih zraka, izdvajaju se tri klimatska pojasa:

žarki - između povratnika
umereni - između povratnika i polarnika
hladni - od polarnika do polova

U zavisnosti od temperature i količine padavina, izdvajaju se četiri klimatska pojasa:

Ekvatorijalni pojas - do 10*N i S, Kongo, ostrva Malajskog arhipelaga i sliv Amazona. Ima toplu i vlažnu klimu, sa malim dnevnim i godišnjim amplitudama. Prosečna godišnja temperatura je 24-28*C. Obilje padavina i bujne vegetacije.
Tropski pojas - duvaju pasati i monsuni; izdvajaju se tri tipa klime u ovom pojasu: tropska (visoke temperature tokom cele godine), monsunska(hladnije zime i kišovitija leta) i pustinjska(izrazite dnevne amplitude i mala količina padavina). Tropska je zastupljena oko ekvatora u Africi, Južnoj i Severnoj Americi, monsunska je zastupljena u jugoistočnoj Aziji i severnoj Australiji a pustinjska u Africi, Arabijskom poluostrvu i centralnoj Australiji.
Suptropski pojas - između 25* i 40* N i S. Klimatski tipovi ovog pojasa su: sredozemni(Sredozemlje, Kalifornija, jug Afrike i Australije) - vrela, sunčana i suva leta, blage i kišovite zime; vlažni suptropski tip (Florida, primorje Kine) - hladne i suve zime i topla i kišovita leta; suva suptropska klima(jug Meksika, Bliski Istok, jugozapadna Australija) - leta žarka, bez kiše, a zime vlažne i prohladne.
Umereni pojas - zastupljen u Evropi, Aziji i Severnoj Americi. Ima izražena četiri godišnja doba, velike godišnje amplitude sa snegom zimi.
Subpolarni pojas - severni Sibir, Kanada i Aljaska. Kratka i sveža leta i duge, veoma hladne zime, sa velikim godišnjim amplitudama a malom količinom padavina.
Polarni pojas - Artik i Antartik. Leta vrlo kratka a zime duge sa temperaturom skoro uvek nižom od 0* i malom količinom padavina.

Mikroklima je klima malih povr[ina i prizemnog sloja vazduha do 2m visine. Na nju utiču reljef, vegetacija i prisustvo vodenih površina.
Gradovi imaju specifičnu klimu koja se razlikuje od klime njihove okoline. U gradu je temperatura viša i za nekoliko stepeni, relativna vlažnost smanjena a količina padavina i oblačnosti je veća. Dolazi i do pojave smoga, koji može biti znatno štetan po čovekovo zdravlje.

Vreme

Vreme predstavlja stanje atmosfere iznad nekog mesta u trenutku osmatranja klimatskih elemenata i pojava. Ono se formira pod uticajem istovremenog dejstva mnogih uzroka i zavisi od osobina pojedinih vazdušnih masa koje sa sobom donose karakteristično vreme.
Troposfera se sastoji od različitih vazdušnih masa zbog nejednake količine Sunčeve toplote na različitim geografsim širinama i zbog različitog zagrevanja kopna i mora.
Da bi vazdušna masa dobila određene osobine ona mora duže vreme mirovati ili se sporo kretati iznad neke oblasti.
Izvorišna oblast jeste prostor iznad kojeg se formirala neka vazdušna masa, može biti kopno ili voda. Maritimne vazdušne mase su vazdušne mase obrazovane iznad mora a kontinentalne su one obrazovane iznad kopna.
Vazdušne mase se kreću relativno sporo i pri tome one menjaju svoje osobine jer su izložene spoljnjim uticajima.
Prema izvorišnoj oblasti vazdušne mase se dele na četiri tipa:

artičke (antartičke) - iz polarnih oblasti
polarne - iz viših geografskih širina
tropske - iz suptropskog pojasa
ekvatorske - iz ekvatorijalnog pojasa

Vazdušni front je uzan granični pojas koji razdvaja dve različite vazdušne mase. Pruža se koso i jednim delom dodiruje Zemljinu površinu. Na njemu uvek nastaju vremenske promene. Hladni front se stvara pri kretanju hladne vazdušne mase, a topli nastaje usled prodora toplog vazduha.

Pomoću mreže meteoroloških stanica, satelita i raketa svakodnevno se prate sve pojave u atmosferi. Prema vrsti osmatranja i instrumentima kojima raspolažu, meteorološke stanice se dele na:

Stanice I reda (sinoptičke stanice) - vrše osmatranja svih meteoroloških elemenata i pojava svakog sata.
Stanice II reda (klimatološke stanice) - prate se samo najvažniji elementi uglavnom tri puta dnevno - u 7,14 i 21 h.
Stanice III reda (kišomerne stanice) - mere samo padavine

Sinoptičke karte su specijalne geografske karte na kojima je označen položaj meteoroloških stanica i na kojima su predstavljene vremenske situacije iznad nekog područja.
Munja je pojava pražnjenja elektriciteta iz kumulonimbusa. Do nagomilavanja pozitivnog i negativnog elektriciteta u oblaku dolazi usred jakih uzlaznih strujanja vazduha u njemu. Temperatura u kanalu munje dostiže i 30 000*C zbog čega je ona najčešće bele boje. Može imati i oblik lopte, prečnika od oko 50 cm.
Grmljavina predstavlja zvučne talase koji nastaju pri naglom širenju vazduha koji se našao na putanji munje.

Grom je pojava kada munja udari u zemlju ili neki predmet na njoj.
Atmosferske nepogode se prema načinu postanka dele na:
Termičke nepogode - javljaju se leti, usred pregrejanosti prizemnog vazduha koji se naglo izdiže i hladi, posle čega se izlučuju pljuskovite kiše i grad. Zahvataju manje površine, ne traju dugo i ne izazivaju promenu vremena. Svakodnevna su pojava u tropskom pojasu, naročito na ostrvima.
Frontalne nepogode - nastaju na vazdušnim frontovima. Izrazitije su na hladnom frontu kada hladan vazduh prodire u toplu oblast i izaziva naglu promenu vremena, praćenu jakim vetrom, obilnim padavinama i snižavanjem temperature. Zahvataju veće površine ali ih nikada nema u tropima.
Nepogode u Srbiji su najčeće frontalne.

Insolacija i padavine

INSOLACIJA

Insolacija (trajanje Sunčevog sjaja) jeste dužina obasjavanja Zemljine površine direktnim Sunčevim zracima u nekom mestu.
Zavisi od geografske širine, godišnjeg doba, oblačnosti, konfiguracije terena i zagađenosti vazduha.
Meri se heliografom a izražava se u časovima sijanja Sunca u toku dana, meseca ili godine.
Izohele su linije na karti koje povezuju mesta iste insolacije.
Insolacija je najveća u suvim predelima - u pustinjama i stepama.
Od velikog je značaja za zdravlje ljudi, poljoprivredu i šumarstvo, energetiku i turizam.

PADAVINE

Padavine su razni oblici kondenzovane i sublimirane vodene pare, koji dospevaju na Zemljinu površinu - u tečnom ili čvrstom stanju. Nastaju hlađenjem vazduha kada se on izdiže, pri čemu on postaje prezasićen i počinje sublimacija ili kondenzacija.
Količina padavina predstavlja visinu sloja vode koja je od njih nastao. Izražava se u mm, a meri se kišomerom i pluviografom.
Prema visini na kojoj se obrazuju, padavine se dele na niske i visoke.
Niske padavine:

Rosa - nastaje zbog jakog hlađenja podloge i najnižeg sloja vazduha u kome se kondenzuje vodena para i izlučuje u vidu sićušnih vodenih kapljica. Veoma je važna za vegetaciju, naročito u pustinjama i stepama.
Slana - nastaje zbog sublimacije vodene pare kada temperatura prizemnog sloja vazduha padne ispod 0*C. Javlja se u vidu igličastih kristala.
Inje - rashlađene kapljice kiše ili magle koje su, nošene vetrom, udarile u neki čvrst predmet, zaledile se i uhvatile oko njega u vidu malih kristala.
Poledica - nastaje kada rashlađene kapljice kiše ili magle padaju na podlogu čija je temperatura ispod 0*C i trenutno se zamrzavaju obrazujući sloj leda debeo nekoliko milimetara.

Visoke padavine:

Kiša - izlučuje se iz debelih kišnih oblaka (cumulonimbus i nimbostratus) kada kapljice međusobnim spajanjem dostignu prečnik veći od 0.1mm. Najkrupnije kapi imaju prečnik veći od 7mm i karakteristične su za letnje pljuskove. Virge (viseće zavese) se javljaju kada vodene kapi ispare pre nego što stignu na zemlju zbog jakih uzlaznih strujanja i suvog vazduha.
Sneg - nastaje kada se vazduh zasiti vodenom parom pri temperaturi nižoj od 0*C kada dolazi do njene sublimacije - direktnog prelaska u čvrsto stanje. Može se javiti u vidu pahuljica i kao ljutina; što je niža temperatura, to su pahuljice sitnije. Sneg pomešan sa kišom naziva se susnežica.
Ljutina je sneg u obliku kristalnih iglica, štapića ili pločica. Javlja se pri stabilnom a hladnom vremenu.
Grad - nastaje samo u oblacima sa jakim uzlaznim strujama (cumulonimbus), kada se voda zamrzava oko kristala u tankim slojevima i povećava veličinu zrna grada; kada ono dostigne režinu dovoljnu da se suprostavi uzlaznom kretanju, pada na zemlju. Najčešće je prečnika od 5-50mm.
Krupa su bela, okrugla i nepravilna zrna slična snegu, koja odskaču kada padnu na tlo. Javlja se u proleće kada je temperatura oko 0*C i najčešće pada u kratkim pljuskovima.

Raspored padavina na Zemlji zavisi od temperature vazduha, vazdušnog pritiska, blizine mora, reljefa i morske struje.
Izohetije su linije koje na kartama povezuju mesta jednakih količina padavina.
Pluviometrijski režim predstavlja raspodelu padavina po mesecima tokom godine; ima veliku ulogu u poljoprivredi.
Najviše padavina se izluči u tropskom pojasu (20* N i S).
Najvlažnija mesta u Evropi su vrh Snoudon u Kembrijskim planinama u Velsu i Crkvice u Boki Kotorskoj u Crnoj Gori.

Magla i oblaci

Magla je zamućenost vazduha nastala kondenzacijom vodene pare u prizemnim slojevima atmosfere, pri čemu je vidljivost smanjena do 1km. Ako je vidljivost između 1 i 2 km to je sumaglica.
Najveće oblasti magle su na kontaktu mora i prehlađenog kopna, često i na mestu sudara toplih i hladnih morskih struja.
Smog se javlja u velikim gradovima i indusrtijskim oblastima iznad kojih je vazduh zamućen česticama dima, čađi i drugih produkata sagorevanja fosilnih goriva.
Oblaci su skupovi vodenih kapljica i sitnih čestica leda obrazovani u slobodnoj atmosferi. Promenljivog su oblika i neprekidno se kreću. Prema visini na kojoj se kreću, dele se na:

niske(do 2km) - sastoje se od vodenih kapljica
srednje(2-6km) - mešavina kapljica i kristala leda
visoke(preko 6km) - od ledenih kristala

Prema spoljašnjem izgledu, dele se na tri osnovna tipa:

gomilasti (cumulus)
slojeviti (stratus)
perjasto-pramenasti (cirrus)

i pet prelaznih tipova:

slojevito-gomilasti (stratocumulus)
perjasto-gomilasti (cirrocumulus)
perjasto-slojeviti (cirrostratus)
gomilasto-kišni (cumulonimbus)
slojevito-kišni (nimbostratus)

Oblačnost predstavlja veličinu vidljivog neba prekrivenog oblacima. Procenjuje se slobodnim okom i izražava u desetinama neba prekrivenog oblacima. Utiče na količinu sunčeve radijacije, štiti Zemljinu površinu od prevelikog noćnog hlađenja, menja dnevni hod temperature vazduha i smanjuje dnevne amplitude. Oblačnost je veća u oblastima niskog pritiska.
Izonefe su linije na karti koje spajaju sva mesta jednake oblačnosti.

Isparavanje i vlažnost vazduha

Vodena para je isparena voda sa kopna, vodenih površina i biljnog pokrivača. Uvek je prisutna u vazduhu i čini njegovu vlažnost. Od vodene pare zavisi mogućnost pojave padavina, ona apsorbuje dugotalasnu Zemljinu radijaciju i utiče na temperaturu i tok mnogih procesa.
Isparavanje je proces prelaženja vode iz tečnog u gasovito stanje. Ukazuje na količinu vode koja je isparila sa jedinice površine u određenom vremenskom periodu i izražava se u l/m2, odnosno u mm. Zavisi od velićine i toplotnog stanja površine sa koje voda isparava, stepena vlažnosti vazduha i brzine vetra. Meri se pomoću isparitelja (evaporimetri) - Vildov isparitelj.

Vazduh pri određenoj temperaturi može da primi vodenu paru do određene granice, kada postaje zasićen. Ukoliko dođe do pada temperature postaje prezasićen i jedan deo vodene pare prelazi u tečno stanje - kondenzacija, a pri većem snižavanju temperature u čvrsto stanje - sublimacija. Pokazatelji vlažnosti su apsolutna i relativna vlažnost.
Apsolutna vlažnost je količina vodene pare u gramima koju sadrži 1m3 vazduha. Raste sa porastom temperature.
Relativna vlažnost je odnos između postojeće (apsolutne) i najveće moguće vlažnosti koju bi vazduh na toj temperaturi mogao da ima do potpunog zasićenja. Izražava se u procentima - potpuno suv vazduh ima rel. vlažnost 0%, a vazduh zasićen vodenom parom 100%. Ona pokazuje stepen zasićenosti vazduha vodenom parom. Meri se pomoću higrometra i higrografa.

Omorina se javlja kada su relativna vlažnost vazduha i temperatura visoki i utiče na čovekovo zdravlje.
Najpovoljnija relativna vlažnost vazduha za život je oko 60% uz temperaturu od 20*C

Vetar

Vazduh struji od mesta višeg ka mestu nižeg vazdušnog pritiska. To strujanje može biti horizontalno, vertikalno i vrtložno.
Vetar je horizontalno kretanje vazduha. Ima određeni pravac, brzinu i jačinu.
Pravac vetra se označava prema strani sveta sa koje vazduh struji i predstavlja se grafički, na ruži vetrova. Određuje se pomoću Vildovog vetrokaza.
Brzina vetra je put koji čestice vazduha pređu u jednoj sekundi. Meri se anemometrom i izražava u m/s. Zavisi od reljefa, biljnog pokrivača... Grad smanjuje godišnju brzinu vetra.
Jačina vetra predstavlja pritisak koji on vrši na vertikalnu površinu. Određuje se po Boforovoj skali, koja ima 13 stepeni.
Vetar je jedan od najznačajnijih izvora obnovljive energije.
Stalni (planetarni) vetrovi su vetrovi koji neprekidno duvaju preko Zemljine površine. Tu spadaju:

Pasati - prizemni vetrovi, duvaju u sloju troposfere (do 2000m), iz suptropskih oblasti ka ekvatoru; zbog Zemljine rotacije skreću ka zapadu. Pojas ekvatorijalnih tišina (kalmi) se nalazi iznad ekvatora, gde se susreću pasati sa jedne i sa druge strane.
Antipasati su visinski vetrovi, duvaju iznad pasata i od ekvatora ka suptropskim oblastima. Skreću ka istoku. Na obe hemisfere se obrazuju pojasevi suptropskih tišina(kalmi).
Zapadni vetrovi (40* i 64* g.š.) iz oblasti suptropskih anticiklona, skreću ka istoku. Jači su u višim geografskim širinama i izrazitiji su zimi nego leti.
Istočni (polarni) vetrovi - nastaju kao posledica strujanja vazduha iz polarnih oblasti visokog vazdušnog pritiska prema depresijama, skreću ka zapadu.

Monsuni su periodični vetrovi, prouzrukovani sezoskim promenama atmosferskog pritiska u jednom istom mestu. Duvaju u toku određenog vremenskog perioda u jednom pravcu, a zatim u toku sledećeg perioda iste dužine u drugom - zimi sa kopna ka toplijem moru, a leti obrnuto. Zimski monsuni su suvi, a letnji donose obilne kiše.
Tropski monsuni (20*N i 15*S) - južna i istočna Azija: Pakistan, Indija, Bangaldeš, Indokina.
Vantropski monsuni - Daleki istok: Japan, istočni Sibir, istočna Kina.
Dnevni vetrovi su monsuni sa polusnevnom periodom - u toku dana duvaju u jednom pravcu, a u toku noći usuprotnom. Tu spadaju: danik, noćnik, dolinski i gorski vetar. Najizrazitiji su u tropskim predelima.
Lokalni vetrovi su vetrovi karakteristični za određene oblasti na Zemlji. Nastaju pod uticajem lokalnih prirodnih uslova, imaju uvek isti pravac i podržavaju iste vremenske prilike. To su:

Košava - severoistočni deo Srbije, dolinom Dunava i u Vojvodini. Duva na mahove (udare) čija brzina prelazi 100km/h. Javlja se tokom cele godine, najčešće u jesen i zimu, traje dva do tri dana.
Bura - istočna obala Jadranskog mora. Suv i izrazito mahovit vetar, brzine i do 180 km/h. Uglavnom od oktobra do marta, traje dva do tri dana.
Jugo (široko) - uzdužna osa Jadranskog mora, duva oko 4 dana.
Fen - Alpi. Jak i slapovit planinski vetar, donosi vedro i toplo vreme. U zimskom periodu izaziva lavine i naglo topljenje snega, pa ga nazivaju i "snegožder".
Vardarac - Balkansko poluostrvo, depresija iznad Egejskog mora. Traje 1-2 dana, dostiže brzinu do 60 km/h, uglavnom zimi; nazivaju ga i "kortiazis".
Maestral - istoćna obala Jadrana. Traje jedan do dva dana, male i konstantne brzine.
Tornado - južni i centralni delovi SAD i Meksiko. Vrlo snažan vazdušni vrtlog u obliku levka, sastoji se od kapljica vode, peska, prašine. Nastaje u sparnim letnjim danima pri intenzivnom zagrevanju vazduha i jakim uzlaznim strujama. Kreće se brzinom do 50 km/h, a u samom vrtlogu vazduh rotira brzinom i do 800 km/h. Ukoliko nastane na moru, naziva se morska pijavica (tromba).

Klimatski elementi, Temperatura vazduha, Sunčeva radijacija

Meteorologija je nauka koja proučava atmosferske pojave i zakone po kojima se one dešavaju.
Klimatologija je nauka koja proučava klimu raznih delova sveta, uslove pri kojima se obrazuje i njen uticaj (geografska disciplina).

SUNČEVA RADIJACIJA

Sunčeva radijacija (zračenje) je nosilac sunčeve energije i na Zemlju dospeva u vidu ultraljubičastih i infracrvenih elektromagnetnih talasa. Jedan deo sunčevih zraka apsorbuje atmosfera a drugi deo se odbija od čestica u atmosferi i rasipa u svim pravcima - difuzna refleksija.
Sumarna radijacija (globalno zračenje) je celokupno Sunčevo zračenje koje dopre do Zemlje u vidu direktnog zračenja.

TEMPERATURA VAZDUHA

Vazduh se najvećim delom zagreva od podloge, a vrlo malo pri prolasku Sunčevih zraka kroz atmosferu. Hladi se izručivanjem vlastite toplote i pri dodiru s hladnijom podlogom. Kopno se brže zagreva i hladi u odnosu na vodu, jer ono ima malu specifičnu toplotu.
Zavisi od termičkih uslova na podlozi i od brzine i načina prenošenja te toplote u atmosferu.
Temperatura vazduha je toplotno stanje vazduha, stepen njegove zagrejanosti.
Meri se termometrima, koji rade na principu širenja tela pri zagrevanju i skupljanja pri hlađenju (Celzijusova i Farenhajtova skala, F-32:9=C:5).
Najviše i najniže temperature u toku dana se mere maksimalnim i minimalnim termometrom. Za neprekidno registrovanje promena temperature vazduha u toku dana ili nedelje koriste se termografi.
Svi instrumenti za merenje temperature vazduha su smešteni u termometarskim (meteorološkim) kućicama, na visini od 2m gde su izloženi slobodnom strujanju vazduha.
Srednja dnevna temperatura se određuje na osnovu merenja u 7, 14 i 21 h. Srednju mesečnu daje zbir svih srednjih dnevnih temperatura podeljen sa brojem dana u mesecu. Prosečnu godišnju temperaturu vazduha daje zbir srednjih mesečnih temperatura podeljen sa 12.
Kada se insolacija(kratkotalsno zračenje) i radijacija(dugotalasno zračenje) izjednače, temperatura vazduha dostiže svoj dnevni maksimum - oko 14h.
Dnevni hod temperature zavisi od geografske širine, nadmorske visine, godišnjeg doba, reljefa, stepena oblačbosti... Izrazitiji je iznad kontinenata nego iznad okeana.
Godišnje promene temperature zavise od Zemljinog kretanja oko sunca i nagiba njene rotacione ose u odnosu na ekliptiku. Najveću insolaciju Zemlja prima u vreme letnjeg solsticaja (21. ili 22. jun) a najmanju u vreme zimskog solsticaja (22. decembra).
Klimat sa velikim godišnjim amplitudama (promenama) temperature naziva se kontinentalan, a sa malim maritimni.
Temperatura opada sa porastom nadmorske visine (oko 0.6*C na 100m).
Snižavanje temperature na svakih 100m visine naziva se termički gradijent. Rast temperature sa visinom naziva se temperaturna inverzija, od velikog je značaja za zagađenje atmosfere.
Horizontalni raspored temperatura na Zemlji pokazuje se na kartama pomoću linija koje povezuju mesta sa jednakim temperaturama vazduha - izoterme. Linija koja spaja mesta sa najvišim godišnjim temperaturama na Zemlji zove se termički ekvator.
Najniže temperature se javljaju u istočnom Sibiru i na Grenlandu; na Antartiku se nalazi "pol hladnoće". San Luj (Meksiko) je najtoplije mesto na Zemlji; Iynad Kalifornije, severne Afrike i Arabije nalaze se "ostrva toplote".
Kolebanje temperature na Zemlji je 146.1*C.

Atmosfera

Atmosfera je vazdušni omotač Zemlje koji se sa njom okreće oko zajedničke ose.
Smatra se da dopire i do 20 000 km.
Omogućava život na planeti i štiti je od mnogih nepovoljnih uticaja, sprečava prekomerno zagrevanje i hlađenje Zemlja i štiti od ultraljubičastog zračenja.
Atmosfera je smeša gasova promenljive ili stalne koncentracije. Ona sadrži i razne čvrste primese - aerosoli.
Aerosoli su lebdeće čestice prašine, čađi, pepela, soli, biljne spore, bakterije... Služe kao kondenzaciona jezgra, stvaraju povoljnije uslove za izlučivanje padavina, upijaju ili rasejavaju deo sunčeve radijacije.
Homosfera je deo atmosfere do 100 km visine, gde je njen hemijski sastav stalan.Iznad se nalazi heterosfera.
Osnovni sastojci atmosfere su:

azot 78%
kiseonik 21%
argon 0.9%
ugljen-dioksid 0.03%

Oni čine 99.93% ukupne zapremine suvog vazduha.

Sastav atmosfere se menja sa visinom.
Ozon je primesa vazduha i najvise ga ima na visini od 20-25 km.
Vazduh je najgušći pri Zemljinoj površini.
Atmosfera se deli na slojeve:

TROPOSFERA - najniži i najgušći deo atmosfere, od 8-18 km. Čini 80% mase atmosfere. Temperatura opada sa visinom.
STRATOSFERA - 20-55 km iznad zemljine površine, temperatura raste sa visinom. U njoj se nalazi sloj sa ozonom: OZONOSFERA(20-25km).
MEZOSFERA - do 80km visine, temperatura opada. U ovoj sferi sagoreva većina meteorita.
TERMOSFERA - 80-800km visine, visoke temperature koje dostižu i 1000C. Vazduh je veoma razređen, pa se ova sfera naziva i jonosfera. Ima veliki značaj za širenje radio talasa, u njoj nastaje polarna svetlost.
EGZOSFERA - 800 do 3000 km, vazduh u ovoj sferi je sličan vakuumu pa utiče na kretanje čestica u njemu.